دانلود آموزش کاشت، داشت و برداشت سويا نمایش بزرگتر

دانلود آموزش کاشت، داشت و برداشت سويا

دانلود آموزش کاشت، داشت و برداشت سويا

سويا در مراحل رشد رويشى به کم آبى نسبتاً مقاوم است که با افزايش سن گياه، نياز آبى آن نيز افزايش مى‌يابد. در مراحل رشد زايشى نسبت به کم آبى حساس مى‌باشد، به‌خصوص در مراحل R1 و R2، اما در مراحل R3 و R4 که نوعى رشد رويشى محسوب مى‌شود.

جزییات بیشتر

امتیاز خرید
با سفارش این محصول شما 2  امتیاز دریافت میکنید
ارزش امتیاز دریافتی:  300 تومان
حد اکثر تخفیف قابل استفاده برای این محصول 2 امتیاز که برابر است با 300 تومان

1,900 تومان بدون مالیات.

اطلاعات بیشتر

گياه‌شناسى سويا

(این توضیحات صرفا جهت افزایش اطلاعات کاربران می باشد و با مطالب درون پکیج های آموزشی متفاوت است)

سويا با نام علمى Glycinemax و از تيره نخود (Fabaceae (Legominosae مى‌باشد. اين گياه يک‌ساله، دولپه و علفى است که به‌ دو صورت دانه‌اى و علوفه‌اى مورد کاشت و بهره‌بردارى قرار مى‌گيرد. چنانچه به‌منظور توليد دانه کشت شود در گروه حبوبات و اگر توليد علوفه مورد نظر باشد در گروه بقولات Legomes قرار مى‌گيرد.

آمادهسازی زمین برای زراعت سویا

سويا گياهى تابستانه است که با توجه به‌نوع رقم و شرايط اقليمى منطقه از نيمه‌بهار تا اوايل تابستان کشت مى‌شود. چنانچه به‌عنوان کشت دوم در نظر گرفته شود شخم اوليه بلافاصله پس از برداشت محصول زده مى‌شود و اگر کشت اول باشد تخم اوليه ابتداى پائيز و شخم ثانويه و تسطيح قبل از کاشت انجام مى‌شود.

هدف نهائى و اساسى از آماده‌سازى زمين براى کشت عبارت از تهيه يک بستر مناسب براى استقرار و رشد بذر است. يک بستر مطلوب عبارت است از خاک نرم و مسطح که ماشين‌آلات بتوانند بذر را در يک عمق مناسب و به‌طور يک‌دست کشت کنند و تماس بين بذر و خاک برقرار شود. از انجام عمليات اضافى بايد پرهيز نمود، زيرا ممکن است باعث فرسايش و تخريب خاک شود. بعد از شخم نيز بايد از حداقل عمليات استفاده کرد تا از فشردگى زياد خاک جلوگيرى شود.
    

زمان کاشت سويا

حداقل حرارت خاک براى جوانه‌زدن و سبز شدن سويا حدود ۱۵ درجه سانتى‌گراد و دماى مطلوب آن حدود ۳۰ درجه سانتى‌گراد است. اما غير از درجه حرارت، عوامل ديگرى در تعيين تاريخ کاشت مؤثر هستند که عبارتند از: نوع رقم، زمان برداشت کشت قبلى (اگر به‌عنوان محصول دوم کشت شود)، شرايط اقليمى منطقه و فتوپريود. به‌طور کلى بهترين تاريخ کشت سويا براى هر منطقه و ارقام مورد نظر بايد با انجام آزمايشات مشخص گردد. زمان تقريبى کاشت اين گياه به‌عنوان محصول مستقل بهاره در نواحى معتدل تا سرد کشور از نيمه ارديبهشت تا اواسط خرداد است. چنانچه به‌عنوان کشت دوم در نظر گرفته شود، بسته به‌ زمان برداشت محصول قبلى از اواسط ارديبهشت تا اواسط تيرماه به کشت آن اقدام مى‌گردد. تأخير در کشت و يا کشت ديرهنگام، باعث کاهش رشد رويشى بوته مى‌شود. که براى جبران آن، فواصل بين رديف را نزديک به‌هم در نظر مى‌گيرند.
(این توضیحات صرفا جهت افزایش اطلاعات کاربران می باشد و با مطالب درون پکیج های آموزشی متفاوت است)

انتخاب رقم براى سويا

با توجه به وضعيت آب و هوائى منطقه و طول فصل زراعى و نيز عرض جغرافيائى ناحيه نسبت به انتخاب رقم اقدام مى‌گردد. همانطور که گفته شد ارقام سويا در ۱۴ گروه رسيدگى طبقه‌بندى مى‌شوند و از زودرس‌ترين (گرون ۰۰) تا ديررس‌ترين(گروه ۱۴) را شامل مى‌گردند. از طرفى زودرس‌ترين ارقام روزکوتاه‌ترين آنها هم مى‌باشد و ديررس‌ترين آنها، روز بلندترين رقم هست.پس با توجه به‌عرض جغرافيائى و وضعيت منطقه از لحاظ فتوپريود مى‌توان رقم مناسب را انتخاب نمود.

در کشور ما معمولاً ارقام زودرس در نواحى آذربايجان و سردسير کشت مى‌شوند. ارقام متوسط رس در نواحى شمالي، مرکزى و خراسان و ارقام ديررس در نواحى گرمسيرى همچون خوزستان کشت مى‌گردند.
 

روش کاشت سويا

مناسب‌ترين عمق کاشت ۵-۳ سانتى‌متر و فاصله رديف‌ها ۸۰-۴۰ سانتى‌متر مى‌باشد. هر چه رقم زودرس‌تر باشد.، تراکم زيادتر مطلوب خواهد بود. در صورتيکه خاک مورد کشت، سبک باشد و مشکل سله‌بندى وجود نداشته باشد، مى‌توان سويا را به‌صورت کرتى با فاصله رديف ۴۰ سانتى‌متر کاشت.

قبل از کاشت مى‌بايست بذور سويا را آغشته به باکترى تثبيت‌کننده ازت کرد. اين عمل به‌چند طريق صورت مى‌گيرد:

- پودر باکتري: مرسوم‌ترين روش بوده و شامل مواد آلى و باکترى است که بذر سويا با اين پودر قبل از کاشت آغشته مى‌گردد.

- فرمول مايع: اين فرمول شامل مايعى است که باکترى‌ها در آن معلق بوده و هم‌زمان با کشت بذر به داخل خاک ريخته مى‌شود.

- فرمول گرانول : اين فرمول، همراه با حشره‌کش در زمان کاشت به داخل خاک افزوده مى‌شود.

- بذور آغشته شده: اين فرمول تنها شامل رايزوبيوم بوده که قبل از کاشت، بذور را به آن آغشته نموده و سپس اقدام به کشت مى‌نمايند.

عمليات کشت در روش کرتى با بذر کار غلات و در ورش رديفى با رديف کار ذرت يا رديف کار چغندرقند انجام مى‌گيرد. به‌طور کلى ميزان بذر مصرفى و تراکم کاشت بسته به نوع رقم، شرايط اقليمى و هدف توليد از ۳۰۰ تا ۵۰۰ هزار بوته در هکتار (۵۰ تا ۱۰۰ کيلوگرم در هکتار متفاوت است).

مراحل داشت:

آبيارى سويا

سويا در مراحل رشد رويشى به کم آبى نسبتاً مقاوم است که با افزايش سن گياه، نياز آبى آن نيز افزايش مى‌يابد. در مراحل رشد زايشى نسبت به کم آبى حساس مى‌باشد، به‌خصوص در مراحل R1 و R2، اما در مراحل R3 و R4 که نوعى رشد رويشى محسوب مى‌شود، آبيارى بايد به‌طور موقت قطع گردد، زيرا آبيارى باعث افزايش غيرمعمول عملکرد بيولوژيکى مى‌شود. در مراحل R5 و R6 آبيارى مى‌شود و يک هفته قبل از برداشت آبيارى را قطع مى‌کنند. معمولاً اولين آبيارى را بلافاصله پس از کاشت و دومين آبيارى را با فاصله کمى از آبيارى اول و به‌ميزان کم انجام مى‌دهند. آبيارى‌هاى بعدى نيز با دوره ۱۰ تا ۱۵ روز صورت مى‌گيرد. در مناطقى که بارندگى ۱۰۰۰-۶۰۰ ميلى‌متر باشد مى‌توان سويا را به‌صورت ديم کشت و کار نمود. ميزان آب مصرفى سويا از ذرت، گندم و جو بيشتر و در مقايسه با يونجه کمتر مى‌باشد. آبيارى نيز همچون ساير فاکتور‌هاى گياهى تابع رقم و شرايط اقليمى است ک ميزان آب مورد نياز براى هر رقم مشخص مى‌باشد.

شرايط اقليمى و خاکى سويا

با افزايش برنامه اصلاح نژاد سويا و متعاقب آن توليد ارقام سازگار با شرايط گوناگون، دامنه کشت اين گياه بسيار گسترش يافته است. سويا گياهى است روز کوتاه و مخصوص مناطق حارهّ که با کانادا، شوروى سابق، آرژانتين، آفريقاى جنوبى و استراليا انطباق دارد. اما در عمليات اصلاح‌نژاد ارقام روز بلند وحتى خنثى هم پديد آورده‌اند.

هر چه رقم ديررس‌تر باشد عکس‌العمل آن به‌طول روز بيشتر شده و گل‌دهى آن در روزهاى بلند با تأخير بيشترى انجام مى‌گيرد. سويا جزو گياهان گرما دوست است و از اين لحاظ مشابه ذرت مى‌باشد. به گرما و نور فراوان نياز دارد و سايه اندازهٔ علف‌هاى هرز توليد دانه را در اين گياه کاهش مى‌دهد. سويا در حرارت ۳۰ درجه سانتى‌گراد خاک، به‌سهولت و به‌سرعت سبز شده و از خاک خارج مى‌شود، درجه حرارت ۲۰ باعث تأخير در رويش و دماى ۱۰ درجه سانتى‌گراد منجر به‌کندى رويش خواهد شد. حداقل درجه حرارت براى مراحل رشدى سويا ۱۰ درجه سانتى‌گراد مى‌باشد. حرارت زياد (بيش از ۳۵) باعث کاهش رشد ميانگره‌ها مى‌شود و دماى کمتر از ۲۵ درجه سانتى‌گراد گل‌دهى و رسيدن سويا را به تأخير مى‌اندازد. سويا به خشکى حساس است و در مرحله سبز شدن به رطوبت زياد حساسيت نشان مى‌دهد. اما در مراحل گل‌دهى تا نزديکى رسيدگي، به‌رطوبت خاک نياز دارد. سويا به‌بافت خاک حساسيت دارد و به‌خصوص بافت‌هاى سنگين خاک باعث تأخير در جوانه‌زدن و يا عدم جوانه‌زدن خواهد شد، البته به شورى خاک نيز حساس مى‌باشد زيرا در اين PH، باکترى‌هاى رايزوبيوم فعال‌تر عمل خواهند کرد. سويا به‌طول روز (فتوپريود) بسيار حساس است و اين مشکل بزرگى در انتخاب رقم به‌شمار مى‌رود، زيرا ممکن است ۱۵ دقيقه تفاوت در طول روز مانع توليد گل در يک واريته خاص گردد. به‌طور کلى ارقام زودرس نسبت به‌ارقام ديررس در روزهاى بلندترى توليد گل مى‌کنند.

ترکیب و خواص غایی سویا

دانه سويا حاوى پروتئين، چربي، هيدرات کربن و عناصر معدنى است. پروتئين و چربى (ليپيد) قسمت اعظم ارزش سويا را شامل شده و حدود ۶۰ درصد ترکيبات دانه را تشکيل مى‌دهند. ميزان ترکيبات دانه سويا به‌شدت تحت‌تأثير شرايط آب وهوائى و رقم آن قرار دارد. در جدول (مقدرا تقريبى مواد تشکيل دهنده بذر سويا) مقدار تقريبى مواد تشيل‌دهنده بذر مشخص شده است.

ارقام مهم سويا

ارقام سويا را مى‌توان از لحاظ مورد مصرف در ۳ گروه علوفه‌اي، روغنى و حبوبات قرار داد. ارقام علوفه‌اى داراى دانه کوچک به رنگ سبز مايل به سياه. ساقه‌هاى ظريف و شاخ و برگ زيادترى در مقايسه با ارقام رونى مى‌باشند. رنگ دانه در ارقام روغنى زرد است. ارقامى که به‌مصرف خوراکى مى‌رسند، داراى دانه‌اى به‌رنگ قهوه‌اى مى‌باشند. ارقام سويا از نظر گروه‌هاى رسيدگى به ۱۴ تيپ تقسيم‌بندى مى‌شوند و به‌هر يک از اين تيپ‌ها يک کد را نسبت مى‌دهند که عبارتند از: 00, 1.0 , 2, ......12. زودرس‌ترين ارقام در تيپ 00 و ديررس‌ترين آنها در تيپ ۱۲ قرار مى‌گيرند. ارقام ديررس در نواحى استوائى و ارقام زودرس در نواحى شمال کشت مى‌شوند. در ايران از ارقام ۲ تا ۷ استفاده مى‌شود. با توجه به دامنه گسترده رسيدگى در ارقام سويا، مى‌توان آنها را در تمام نقاط دنيا کشت نمود. توزيع تيپ‌هاى مختلف در ايران به‌شرح زير است: ۱. تيپ ۷-۶ در خوزستان ۲. تيپ‌هاى ۳و ۴ و ۵ در نواحى مرکزي، خراسان و شمال ۳. تيپ ۳-۲ در نواحى سرد و کوهستانى (آذربايجان) در مورد ارقام سويا مى‌توان گفت: ديررس‌‌ترين رقم، روز بلندترين هم هست و زودرس‌ترين آنها، روز کوتاهترين مى‌باشد.

(این توضیحات صرفا جهت افزایش اطلاعات کاربران می باشد و با مطالب درون پکیج های آموزشی متفاوت است)

آفات سويا

مهم‌ترين آفات سويا که در نقاط مختلف کشور شايع مى‌باشند عبارتند از: عسک، تريپس، شته، کنه دو نقطه‌اي، آگروتيس، کارادرينا و برخى ديگر از برگ‌خوارها و غلاف‌خوارها. همچنين مگس 'هيله ميا' يا 'کلس بوبيا' به‌خصوص در مراحل کشت ديرهنگام سويا و يا عمق نامناسب، بذرها را از بين مى‌برد.

جمعيت بسيارى از آفات را مى‌توان با يخ آب زمستانه، شخم پائيزه و تناوب زراعى کاهش داد. کنترل شيميائى زمانى انجام مى‌شود که آفت مزبور، خسارت خود را آغاز نموده باشد.

علف‌هاى هرز سويا

گياهچه‌هاى جوان سويا نمى‌توانند با بسيارى از علف‌هاى هرز مناطق گرمسيرى که رشد سريع دارند رقابت کنند و دفع علف‌هاى هرز در اين دوره بيشترين اهميت را دارد. اولين وجين مکانيزه را درهنگام ۱۰ تا ۱۵ سانتى‌مترى انجام مى‌دهند. قبل از آن نيز با کمک چنگک يا دندانه سبک انگشتى با علف‌هاى هرز بين رديف‌ها مبارزه مى‌کنند، اما پس از رشد گياه وجين مکانيزه باعث خسارت به بوته‌ها خواهد شد.

بهتر است مبارزه با علف‌هاى هرز سويا قبل از کاشت صورت مى‌گيرد و پس از کاشت فقط برخى از علف‌هاى هرز سمج را با وجين از بين برد، البته سويا پس از ۶ تا ۸ هفته به‌خوبى قادر است با اکثر علف‌هاى هرز رقابت کند.

مهمترين علف‌هاى هرز مزارع سويا عبارتند از: تاج‌ريزى Solanum nigrum، تاج‌خروس Amarantus retroflexus، خرقه- Portulaca oleracea ، سلمه -Chenopodium album، و در مبارزه شيميائى بايد بسيار دقت نمود، چرا که اين گياه به بسيارى از علف‌کش‌ها حساس است.

 

علف‌کش‌هاى قبل از کاشت مانند تريفلورالين، اپتام و لاسو و علف‌کش‌هاى قبل از سبز شدن مانند داکتال، آلاکلور و لينوران مى‌توانند تأثير مثبتى در کنترل علف‌هاى هرز سويا بر جاى بگذارند.

چنانچه شدت هجوم علف‌هاى هرز زياد باشد در اواسط فصل مى‌توان از علف‌کشD-B ۲.۴ استفاده نمود.

علف‌کش‌هاى سويا بايد دقيقاً با ميزان پيشنهادى مصرف شوند. مصرف کمتر يا بيشتر منجر به عدم کنترل يا خسارت به‌ بوته‌هاى سويا خواهد گرديد. همچنين باقى‌مانده علف‌کش‌هاى سال قبل مانند آترازين (که در مورد ذرت استفاده مى‌شود) باعث صدمه به بذر سويا شده سبب کاهش تراکم و ميزان عملکرد مى‌شود.

بيمارى‌هاى سويا

مهم‌ترين بيمارى‌هاى سويا نيز عبارتند از: پوسيدگى فايتوفتورا، رايزوکتونيا، پوسيدگى اسکلروتينيا، پوسيدگى زغالى (ماکروف مينا)، لکه ارغوانى و سفيدک‌هاى داخلى و خارجي. براى مبارزه با اين بيمارى‌ها مى‌بايست از ارقام مقاوم، تناوب‌هاى زراعى مناسب، بذر مرغوب و قارچ‌کش‌هاى سيستماتيک استفاده نمود. ضمناً ويروس‌ها به‌خصوص ويروس موزائيک سويا نيز بوته‌هاى سويا را بيمار مى‌کند ولى خسارت ناشى از آنها در ايران برآورده نشده است.

برداشت

معمولاً برداشت سويا زمانى انجام مى‌شود که غلاف‌ها زرد و خشک شده‌اند، يعنى رطوبت آنها به حدود ۱۲% تقليل يافته باشد. اگر غلافها از اين مقدار بيشتر خشک شوند، ريزش دانه‌ها افزايش خواهد يافت. برداشت سويا هم به‌صورت دستى و هم به‌صورت مکانيکى صورت مى‌گيرد. در ايران براى برداشت مکانيکي، کمباين مخصوصى وجود ندارد، اما از کمباين غلات استفاده مى‌شود. استفاده مؤثر از کمباين، مستلزم ارقامى است که داراى ارتفاع متوسط تا بلند، تعداد شاخه‌هاى جانبى اندک بوده و غلاف‌ها نيز در نيمه فوقانى گياه متمرکز باشند. برداشت محصول به‌وسيله کمباين در صورتى مقرون به‌صرفه است که تيغه درو، به‌اندازه کافى در ارتفاع پائين کار گذاشته شود. به‌طور کلى هر نوع کمباينى که مخصوص حبوبات باشد و درست تنظيم شود، براى برداشت سويا مناسب است. درصورتى که کمباين غلات نتواند براى برداشت سويا به‌درستى تنظيم شود و يا رقم کشت شده براى برداشت مکانيزه مناسب نباشد بوته‌هاى سويا را با دست چيده، سپس به‌داخل کمباين مزبور مى‌اندازند تا خرمن‌کوبى شود.

مراحل پس از برداشت و فرآورى سويا

به‌طور متوسط از هر صد کيلوگرم دانه ارقام روغنى سويا، ۱۸ کيلوگرم روغن (به‌وسيله حلال) و ۷۶ کيلوگرم کنجاله، حاوى ۴۰درصد پروتئين به‌دست مى‌آيد. روغن سويا براى طبخ، تهيه مارگارين، مايونز، مصارف صنعتى (همچون تهيه صابون، رنگ، رزين و روغن‌هاى خشک‌شونده)، تهيه دسرهاى يخ‌زده، روغن‌هاى قنادي، بستنى‌هاى چوبي، پوشش بستنى و کرم سفيد‌کننده قهوه مورد استفاده قرار مى‌گيرد. روغن نيمه‌خشک‌شونده سويا در تهيه رنگ، رزين و مرکب چاپ به‌کار مى‌رود.

استفاده از کنجاله سويا به‌عنوان کود، توسط ژاپن از سال ۱۸۹۵ سبب رواج مصرف کنجاله شد، اما مصرف کنجاله اين گياه در کشورهاى صنعتى براى تهيه گوشت گياهى معمول مى‌باشد. در اين کشورها سهم مواد استخراج شده از سويا، در توليد غذاهاى مختلف، به‌طور روزافزون در حال افزايش است. ارزش بالاى پروتئين سويا نشانگر پتانسيل آن در بهبود وضع تغذيه مردم کشورهاى فقير مى‌باشد.

انتظار مى‌رود به‌دليل رشد سريع جمعيت، مصرف فرآورده‌هاى پروتئينى سويا در تغذيه انسان افزايش يابد. پروتئين‌هاى فعال سويا با داشتن خواصى مانند امولسيون، تخلخل آفرينى و بافت‌زائي، امروزه توسط بسيارى از توليد‌کنندگان مواد خوراکى در شيريني، لبنيات و غذاهاى گوشتى مصرف مى‌شوند.

به‌طور کلى کنجاله بدون چربى سويا براى انسان و حيوان يک غذاى پروتئينى محسوب مى‌شود. انواع فرآورده‌هاى پروتئينى سويا که به‌بازار عرضه مى‌گردند شامل کنجاله سويا، آرد سويا، کنستانتره پروتئين سويا و ايزولات‌هاى پروتئينى هستند. کنسانتره و ايزولات‌هاى پروتئين سويا به‌دليل خاصيت ژلاتينى و پايدارى خواص امولسيون، به‌عنوان جانشين مواد جامد شير بدون چربى در تهيه فرآورده‌هاى گوشتى استفاده مى‌شود. افزودن آرد سويا به خمير نان ميزان نان را افزايش مى‌دهد و چنانچه به گوشت کوبيده افزوده گردد به‌دليل خاصيت نگهدارى آن سبب افزايش محصول سرخ شده مى‌شوند.

همچنين از سويا شيرى تهيه مى‌گردد که در تغذيه نوزادان بسيار مفيد مى‌باشد و براى آن دسته از نوزادانى که به‌ شير گاو حساسيت دارند مناسب است.

برچسب ها

به شما اعتماد داردم، به خاطر:
logo-samandehi